Xuyên Tâm Liên, cây thuốc chịu nhiều đắng cay!

thoai-hoa-cot-song-co

Ai đã sống qua những năm đầu tiên sau ngày đất nước thống nhất ắt chưa quên câu chuyện Xuyên Tâm Liên. Trong bối cảnh kinh tế vô cùng khó khăn sau nhiều năm chinh chiến, ngành y tế thời đó, cũng như các ngành khác, đã phải đối đầu với tình trạng thiếu thốn đủ thứ. Xuyên Tâm Liên khi đó đã được áp dụng khắp nơi như một loại thuốc trị bá bệnh. Tất nhiên với hiệu quả không thể như mong muốn, thậm chí với nỗi thất vọng của không ít người bệnh do dùng thuốc không đúng chỉ định, do dùng thuốc trên tinh thần không bổ bề dọc cũng bổ chiều ngang, hay tệ hơn nữa, theo kiểu có còn hơn không.

Xuyên Tâm Liên sau đó thậm chí đã trở thành một dẫn chứng để giới Tây Y có cớ đả kích Đông Y dù chỉ là nhận xét phiến diện theo kiểu vơ đũa cả nắm. Cho đến hôm nay vẫn còn không ít thầy thuốc và bệnh nhân bĩu môi khi nhắc đến Xuyên Tâm Liên. Bằng chứng là Xuyên Tâm Liên thuộc nhóm vị thuốc ít được ghi toa nhất, thậm chí từ nhiều năm không hề có tên trên toa thuốc của một số không ít thầy thuốc y học cổ truyền, theo kết quả ghi nhận qua một thống kê sơ bộ được tiến hành ở một số nhà thuốc đông dược trong phạm vi TP HCM.

Đáng tiếc, quả thật đáng tiếc vô cùng. Kết quả của nhiều công trình nghiên cứu trong thập niên gần đây xoay quanh mục tiêu điều trị viêm gan cho thấy hiệu quả của các loại thuốc đặc hiệu với tác dụng trên hệ miễn dịch, như Interferon, không hẳn tối ưu như mong muốn. Nhiều thầy thuốc, kể cả ở các nước Âu Mỹ, vì thế đã và đang có khuynh hướng ưu tiên áp dụng dược thảo để hạ men gan thay vì chỉ tập trung vào thuốc hóa chất tổng hợp. Lý do rất đơn giản, gan chỉ bị tổn hại khi nhu mô gan bị phá hủy. Hạ được men gan cũng như ổn định chức năng gan chính là biện pháp cơ bản để viêm gan không thể chuyển sang dạng xơ gan. Không thiếu dược thảo có công năng như thế, nhưng đáng nói hơn nhiều là Xuyên Tâm Liên, sau nhiều công trình nghiên cứu ở Trung Quốc và Ấn Độ,  đã từ lâu được xem một trong các dược liệu hữu dụng cho bệnh nhân viêm gan do siêu vi cũng như do nhiễm độc vì hóa chất, vì độ cồn… Tác dụng này càng rõ rệt hơn nữa khi phối hợp Xuyên Tâm Liên với Diệp Hạ Châu. Xuyên Tâm Liên nào có quá vô dụng như định kiến của nhiều người!

Trên thực tế lâm sàng ở nước mình, kết quả khi áp dụng Xuyên Tâm Liên + Diệp Hạ Châu cho hàng trăm bệnh nhân viêm gan do rượu ở TP HCM cho thấy hai loại cây thuốc này cộng hưởng để hạ men gan SGOT, SGPT và GGT với thời gian khởi động tác dụng tương đối ngắn, khoảng sau 2 tuần dùng thuốc, và thời điểm tác dụng cực đại không quá lâu, thường trong vòng 6 tuần dùng thuốc. Thêm vào đó, thuốc có tác dụng rất rõ với men gan GGT là loại men gan rất “cứng đầu” một khi đã tăng cao.

Không chỉ khu trú trên chức năng gan, cặp bài trùng Diệp Hạ Châu và Xuyên Tâm Liên còn cho thấy khả năng chống dị ứng thông qua ảnh hưởng thuận lợi trên hàm lượng kháng thể Globulin và vận tốc lắng máu. Không lạ gì khi hơn 60% bệnh nhân dị ứng có vận tốc lắng máu trở lại bình thường song song với dấu hiệu cải thiện về triệu chứng lâm sàng sau vài tuần được điều trị với hai cây thuốc vừa kể. Đi xa hơn nữa, lượng đường huyết của 70% trong nhóm 100 bệnh nhân tiểu đường trước đó có men gan GGT tăng cao và đường huyết không ổn định được cải thiện thấy rõ khi hai cây thuốc này được cài đặt trong liệu pháp. Công thức Diệp Hạ Châu + Xuyên Tâm Liên, trên cơ sở vừa phân tích, rõ ràng không những hữu dụng cho bệnh nhân viêm gan mà có thể được phối hợp rộng rãi trong nhiều phác đồ điều trị nếu có nhu cầu cải thiện chức năng giải độc của lá gan, chẳng hạn ở người phải tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, đối tượng phải tiếp xúc với độc chất sinh ung thư, người phải làm việc với hóa chất nông nghiệp, phế phẩm kỹ nghệ…

Xuyên Tâm Liên không thể vô cớ từ nhiều thế hệ vẫn có tên trong danh mục thuốc quý trị bệnh gan của nền y học cổ truyền Ấn Độ, Tây Tạng. Câu chuyện về Xuyên Tâm Liên là dẫn chứng cho thấy trong y học không được phép có định kiến. Thuốc tốt hay xấu là do thầy thuốc dùng thuốc có đúng liều lượng và chỉ định hay không? Biết là tuy đau Nam có thể chữa Bắc nhưng dùng thuốc gan để trị bệnh phổi thì chuyện khỏi bệnh chỉ là ảo tưởng. Tại sao lại trách thuốc không tác dụng khi chính thầy biên toa… trật?!

Có một điều chắc chắn. Rất nhiều bệnh nhân viêm gan không thể dùng thuốc đặc hiệu, như Interferon, không chỉ vì cơ tạng khó dung nạp mà do không thể theo đuổi liệu pháp vì hoàn cảnh kinh tế. Họ không lẽ chỉ vì túi tiền eo hẹp mà đành bó tay chờ chết? Việc áp dụng các cây thuốc đã được xác minh tác dụng qua nghiên cứu lâm sàng cũng như thực nghiệm chính là lối thoát không chỉ cho người bệnh nghèo mà cho tất cả bệnh nhân muốn tìm về thiên nhiên để chọn phương tiện an toàn thay vì phó mặc cho may rủi với phản ứng phụ khó tránh của thuốc tổng hợp.

(Bác Sĩ Lương Lễ Hoàng)

 

Xuyên tâm liên

Còn có tên khác là cây công cộng, khổ đởm thảo, nhất kiến hỷ, là cây nhỏ sống 1 – 2 năm, mọc thẳng đứng, có thể cao đến 1m. Thân vuông, phân nhánh nhiều, các cành mọc theo 4 hướng. Lá mọc đối, có cuống ngắn, phiến lá hình trứng. Hoa nhỏ, màu trắng có điểm hường, mọc thành chùm ở nách lá hay ở ngọn cành. Quả nang dài. Hạt hình trụ, thuôn dài, màu nâu nhạt. Bộ phận dùng làm thuốc là phần trên mặt đất của cây thu hái vào đầu thu khi cây bắt đầu ra hoa, cắt thành từng đoạn, phơi hoặc sấy.

Theo Đông y, xuyên tâm liên có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, hoạt huyết, tiêu thũng chỉ thống. Thường được dùng trị cảm sốt, cúm, trị ho, viêm họng, viêm phổi, sưng amidan, viêm đường tiết niệu, viêm âm đạo, khí hư, đau bụng kinh, viêm nhiễm đường ruột, huyết áp cao, đau nhức cơ thể, tê thấp, mụn nhọt, vết thương giải phẫu, bỏng. Dùng ngoài giã đắp mụn nhọt, ghẻ lở. Dùng ngoài không kể liều lượng giã đắp hoặc nấu nước rửa. Có thể chế thuốc mỡ để bôi.

 

Một số bài thuốc sử dụng xuyên tâm liên:

Viêm amidan: Xuyên tâm liên, huyền sâm, mạch môn, kim ngân hoa mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.

Viêm phế quản: Xuyên tâm liên, huyền sâm, mạch môn mỗi thứ 12g: vỏ quýt lâu năm, cam thảo mỗi thứ 4g. Sắc đặc uống ngày một thang, chia 2 – 3 lần uống trong ngày.

Lở ngứa, rôm sảy, mụn nhọt: Lá xuyên tâm liên 1 nắm giã nát với rượu, dùng để xoa, đắp tại chỗ. Kết hợp cho uống thuốc sắc: Kim ngân hoa, sài đất, bèo cái, lá trắc bá, lá tre. Mỗi thứ một nắm nhỏ, sắc đặc uống ngày một thang, chia 2 – 3 lần. Dùng đến khi khỏi.

Rượu bổ (dùng trong những trường hợp yếu mệt): Rễ cây xuyên tâm liên phơi khô, lô hội 30g, rượu 40 độ vừa đủ 1 lít. Ngày dùng 4-16g rượu.

(Bác sĩ Thu Vân)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: